Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp

Những năm gần đây, các tỉnh, thành phố trong cả nước đẩy mạnh xây dựng các khu, vùng và mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Dù sự phát triển của ngành nông nghiệp có đóng góp không nhỏ của khoa học và công nghệ để phát triển sản xuất, tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp
Sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Nông trường VinEco Tam Đảo của Công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp VinEco (Tập đoàn Vingroup). Ảnh: NGUYỄN LƯỢNG

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện có 34 khu nông nghiệp công nghệ cao, được quy hoạch tại 19 tỉnh, thành phố, trong đó, sáu khu có quy mô diện tích hơn 400 ha tại Hà Nội, Thanh Hóa, Phú Yên, Hậu Giang và Bình Dương. Nhiều địa phương cũng đang chuẩn bị thu hút doanh nghiệp (DN) vào đầu tư hạ tầng cho nông nghiệp công nghệ cao. Thời gian qua, chính sách và các quy định pháp luật đã được ban hành khá đầy đủ tạo thuận lợi cho DN đầu tư vào lĩnh vực này, như: Luật Chuyển giao công nghệ; Nghị định số 57/2018/NĐ-CP về cơ chế chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Quyết định số 2441/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chương trình phát triển sản phẩm quốc gia đến năm 2020… Đáng chú ý, Chương trình đổi mới công nghệ quốc gia đã hỗ trợ 13 DN thực hiện các nhiệm vụ liên quan lĩnh vực nông nghiệp, với tổng kinh phí là 275,643 tỷ đồng. Các nhiệm vụ được lựa chọn theo hướng ưu tiên nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ cao, sản xuất nông nghiệp sạch, kỹ thuật thâm canh tiên tiến để giảm chi phí đầu vào và tăng giá trị gia tăng của sản phẩm. Cơ chế, chính sách đã góp phần thay đổi diện mạo nền nông nghiệp. Từ năm 2008 đến năm 2017, kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt 261,2 tỷ USD, tăng bình quân 9,24%/năm. Nông sản Việt Nam hiện có mặt ở 180 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Xuất khẩu nông sản Việt Nam đứng thứ hai khu vực Đông – Nam Á và thứ 15 trên thế giới.

Tuy nhiên, theo ông Tạ Việt Dũng (Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ), tại một số khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hiệu quả đạt được còn thấp do lựa chọn mô hình, sản phẩm, công nghệ áp dụng vào sản xuất chưa phù hợp; chi phí đầu tư, vận hành quá cao dẫn đến sản xuất không hiệu quả. Nhất là chưa chú trọng việc hình thành những vùng nguyên liệu, khu vực chế biến tập trung cho nên khó áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật. Thí dụ, khu vực đồng bằng sông Hồng là vùng sản xuất rau lớn nhất cả nước, nhưng sản xuất ở quy mô nhỏ lẻ, phân tán, giá thành cao, chất lượng thấp, tổn thất sau thu hoạch lớn. Vì vậy, cần hỗ trợ, nâng cao năng lực ứng dụng và đổi mới công nghệ cho các DN sản xuất tại khu vực này. Đại diện Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Ninh Bình) cho rằng, các DN hoạt động trong lĩnh vực chế biến rau quả của Việt Nam chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, cho nên thách thức với ngành công nghiệp chế biến rất lớn. Trong đó bao gồm: Sự không bảo đảm về chất lượng, vùng nguyên liệu; các sản phẩm chế biến đơn giản dưới dạng thô, chất lượng thấp. Khả năng đầu tư ứng dụng khoa học và công nghệ (KH và CN), đổi mới công nghệ chế biến chậm, không đủ điều kiện đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của khách hàng. Chưa có cơ chế hợp tác, khuyến khích để các nhà khoa học đầu tư nghiên cứu, phát triển các loại giống cây trồng theo nhu cầu thị trường và thích ứng điều kiện của Việt Nam; thiếu các trung tâm kiểm định chất lượng sản phẩm, tồn dư chất hóa học để giúp DN kiểm định sản phẩm xuất khẩu. Ông Vũ Văn Nga, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tổng công ty giống cây trồng, con nuôi Ninh Bình cho rằng, Bộ Khoa học và Công nghệ cần khuyến khích hỗ trợ để nhập các công nghệ tiên tiến trong bảo quản lúa gạo, tạo điều kiện để các DN đầu tư áp dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất, chế biến lúa gạo, có đủ năng lực hội nhập quốc tế trong nền kinh tế số của thế giới.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, cần ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp từ khâu tạo giống, nuôi trồng đến khâu chế biến sau thu hoạch. Hiện nay, các đơn vị nghiên cứu trong nước đã nghiên cứu và chuyển giao thành công nhiều công nghệ hiện đại ứng dụng trong ngành nông nghiệp, bên cạnh đó, nhiều công nghệ hiện đại của thế giới cũng được chuyển giao và ứng dụng thành công tại Việt Nam. Tuy nhiên, những công nghệ này cần phải có những cải tiến để phù hợp đặc điểm địa lý, khí hậu và thổ nhưỡng của từng vùng. Tại các địa phương, các trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH và CN phải là cầu nối chuyển giao công nghệ, đưa vào ứng dụng hiệu quả phục vụ các ngành sản xuất nói chung, nông nghiệp nói riêng.

Theo báo Nhân dân